Acceptatieplicht contant geld: wat betekent dit voor uw onderneming?

Nederland loopt voorop in Europa als het gaat om digitaal betalen. Slechts zo'n 20 procent van de betalingen aan de toonbank verloopt nog contant. Tegelijkertijd wil de wetgever garanderen dat consumenten ook in de toekomst overal met cash kunnen betalen. De acceptatieplicht voor contant geld is aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer, maar de invoeringsdatum staat nog niet vast. Deze pagina geeft een overzicht van de huidige stand van zaken, de uitzonderingen en de gevolgen voor uw bedrijfsvoering.

Wat houdt de acceptatieplicht in?

De wettelijke acceptatieplicht verplicht ondernemers om contante betalingen van consumenten te accepteren. Het gaat om betalingen aan de toonbank in winkels, horecagelegenheden en vergelijkbare verkooppunten. De plicht geldt voor bedragen tot € 3.000. Betalingen tussen ondernemers onderling vallen niet onder de acceptatieplicht.

Zowel de Tweede als de Eerste Kamer heeft ingestemd met de wet. De invoering was aanvankelijk voorzien voor 2027, maar is uitgesteld omdat minister Heinen van Financiën aansluiting zoekt bij Europese regelgeving. Op Europees niveau wordt momenteel onderhandeld over een vergelijkbare verplichting, als onderdeel van een breder pakket rondom contant geld en de digitale euro.

Let op: verbod op contante betalingen vanaf € 3.000

Los van de acceptatieplicht geldt per 1 januari 2026 een verbod op contante betalingen voor goederen vanaf € 3.000. Dit verbod is bedoeld om witwassen te bemoeilijken en richt zich op transacties met of tussen handelaren. Particulieren die onderling zaken doen, zoals via Marktplaats, vallen buiten dit verbod.

In 2027 volgt ook een Europees verbod op contante betalingen vanaf € 10.000. Lidstaten mogen een lagere grens hanteren; Nederland heeft daar al gebruik van gemaakt.

Uitzonderingen op de acceptatieplicht

Het 'Besluit uitzonderingen acceptatie contant geld' bepaalt in welke situaties een ondernemer contant geld mag weigeren. De voornaamste uitzonderingen zijn:

Situatie	Toelichting
Nachtelijke uren	Tussen 22.00 en 06.00 uur mag contant geld geweigerd worden vanwege veiligheidsrisico's.
Onbemande locaties	Parkeerautomaten, onbemande tankstations en tolpoorten zijn uitgezonderd. Let op: bij een supermarkt met alleen zelfscankassa's maar met personeel aanwezig, moet er toch minimaal één kassa contant geld accepteren.
Online en op afstand	Bij online aankopen, postorders en telefonische bestellingen geldt geen acceptatieplicht.
Periodieke betalingen	Abonnementen, huur, energierekeningen en verzekeringspremies zijn uitgezonderd.
Openbaar vervoer	De verkoop van vervoersbewijzen in bus en metro is vanwege veiligheid uitgezonderd.
Bezorging aan de deur	Maaltijdbezorgers en andere huis-aan-huis verkoop zijn uitgezonderd. Een marktkraam valt hier niet onder.
Kleine ondernemers	Ondernemingen met minder dan vier werkzame personen kunnen een permanente uitzondering aanvragen op basis van veiligheidsrisico's. Voor grotere ondernemers geldt alleen een tijdelijke uitzondering bij een aantoonbaar veiligheidsrisico.

De consultatie op het besluit liep van 14 november 2025 tot 2 januari 2026. De definitieve ingangsdatum wordt per koninklijk besluit bekendgemaakt.

Standpunten: een verdeeld speelveld

De acceptatieplicht heeft uiteenlopende reacties losgemaakt bij toezichthouders, politiek, ondernemers en consumentenorganisaties.

De Nederlandsche Bank (DNB) is kritisch op de lange lijst met uitzonderingen. DNB-directeur Betalen Inge van Dijk stelt dat circa 2,6 miljoen Nederlanders van 18 jaar en ouder moeite hebben met digitaal betalen en dat 92 procent van de Nederlanders het contant kunnen betalen een noodzakelijk alternatief vindt. DNB vindt de uitzondering voor nachtelijke uren overbodig: een derde deel van de dag is zo immers buiten de plicht.

De Europese Centrale Bank (ECB) noemde de Nederlandse lijst met uitzonderingen in een adviesrapport 'onwenselijk', omdat contant geld inclusief is, privacy waarborgt en consumenten inzicht geeft in uitgaven.

Consumentenbond en ANBO-PCOB zijn voorstander van de acceptatieplicht en benadrukken dat het niet alleen om ouderen gaat. Ook mensen met een smallere portemonnee en jongeren die hun uitgaven willen bijhouden, zijn gebaat bij de mogelijkheid contant te betalen.

Winkeliers en retailers wijzen op veiligheidsrisico's en regeldruk. De Raad voor de Detailhandel (RND) pleit voor een maximumbedrag van driehonderd euro in plaats van drieduizend euro. Brancheorganisatie NLconnect, die telefoonwinkels vertegenwoordigt, benadrukt dat de overstap naar pin-only destijds is gemaakt na een reeks overvallen.

Politiek: D66, VVD en JA21 dienden in januari 2026 een amendement in om de acceptatieplicht te schrappen, maar trokken dit later in nadat SGP en VVD met een gezamenlijk voorstel voor uitstel kwamen. De kern van de wet staat daarmee overeind, maar de invoeringsdatum blijft onzeker in afwachting van Europese besluitvorming.

Europese context: digitale euro en cash

De Europese Commissie werkt aan een verordening die het gebruik van contant geld als wettig betaalmiddel in de EU borgt, als onderdeel van het Digital Euro-pakket. De EU-landen bereikten op 19 december 2024 een akkoord over de digitale euro, al is die op zijn vroegst in 2029 beschikbaar. De Europese acceptatieplicht voor cash zal naar verwachting minder uitzonderingen kennen dan het huidige Nederlandse voorstel.

Minister Heinen heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de samenloop van de nationale acceptatieplicht en het Europese voorstel. Zodra de EU-verordening definitief is, past Nederland de nationale wet daarop aan. Tot die tijd geldt de aangenomen Nederlandse wet, zij het zonder vastgestelde invoeringsdatum.

Wat betekent dit voor uw bedrijfsvoering?

Voor de meeste Nederlandse merchants verandert er op dit moment nog niets. De acceptatieplicht is aangenomen maar nog niet van kracht. Toch is het verstandig nu al na te denken over de gevolgen:

Pin-only-strategie: ondernemers die volledig zijn overgestapt op digitale betaling doen er goed aan te inventariseren of zij onder een van de uitzonderingen vallen. Valt u er niet onder, dan is een terugkeer naar cashacceptatie onvermijdelijk zodra de wet ingaat.
Kassasoftware en -hardware: controleer of uw betaalterminals en kassasoftware klaar zijn voor het verwerken van zowel contante als digitale betalingen. Leveranciers van POS-systemen en kassasystemen spelen hierop in.
Operationele kosten: cashacceptatie brengt kosten met zich mee: wisselgeld aanhouden, storten bij een Geldmaat-automaat (circa € 5 per storting, soms met een maximum), en de bijbehorende administratie. Reken dit door in uw kostprijsberekening.
Veiligheidsbeleid: heeft uw onderneming een veiligheidsbeleid dat pin-only rechtvaardigt, leg dit dan goed vast. Een gedocumenteerd veiligheidsbeleid versterkt uw positie bij een eventuele uitzondering.
Omnichannel: bedenk welke betaalmethoden u online aanbiedt via uw betaaloplossing. Online transacties vallen niet onder de acceptatieplicht voor contant geld.

Training betalingsverkeer

Heights verzorgt trainingen over alle aspecten van het betalingsverkeer, van betaalmethoden en acquiring tot compliance en kostenstructuren. Met directe, praktisch toepasbare kennis bent u na de training in staat de juiste keuzes te maken voor uw betaalinfrastructuur.

Meer informatie over de training

Vragen over uw betaalstrategie?
Neem contact op met Heights voor een vrijblijvend adviesgesprek.

Contact opnemen E-mail sturen